| تبليغات | X |
|
سه تار شكل ظاهری آن مانند تار است. با اين تفاوت كه شكم آن يك قسمتی، گلابی شكل و كوچكتر است، سطح روی كاسه سه تار نيز چوبی است؛ سه تار امروزی چهار سيم دارد. خرك سه تار كوتاه تر از خرك تار بوده و دسته آن نيز ازدسته تار نازكتر است. سه تار فاقد «جعبه گوشی» است و گوشی های چهارگانه آن، دو عدد در سطح جلويي انتهای دسته (سرساز) و دوتای ديگر درسطح جانبی چپ (درهنگام نواختن درسطح بالايی) كار گذاشته شده اند. تعداد دستان های سه تار در زمان حاضر، مانند تار ۲۸ است.سه تار با ناخن انگشت اشاره (و گاه توأم با ناخن انگشت وسطی) دست راست نواخته می شود. به عبارت ديگر «مضراب» سه تار در واقع ناخن انگشتان نوازنده است. و به همين دلیل و به علل اكوستيكی دیگر، صدای اين ساز ضعيف بوده، برای تكنوازی در جلوی جمعیت يا همنوازی در اركستر مناسب نيست. چنين به نظر می رسد كه سه تار در قديم، سازی محلی بوده و در آن زمان سه سيم داشته است (كلمه «سه تار» دلالت برهمين نكته می كند) ولی بعدها شهری شده و سيمی بر آن افزوده اند.سيم هاي سه تار تا حدود نيم قرن گذشته بيشتر از جنس ابريشم بود و بعدها به فلز (مس ، فولاد ، برنج) تبديل شد.
شيوه انداختن سيم سيم هاي سه تار معمولا به اين ترتيب انتخاب مي شوند: سيم اول،شماره 18 يا 20 سيم دوم ، شماره 20 يا 22 سيم سوم ، شماره 18 يا 20 سيم چهارم ، شماره 35 يا 40 براي بستن سيم ابتدا سيم را با ساز اندازه بگيريد و بعد آن را قطع كنيد. يك سر سيم را به اندازه 2 تا 3 سانتيمتر خم كنيد و روي خود سيم قرار دهيد. خم كردن سيم نبايد باعث تا شدن و شكنندگي آن شود. حال اين قسمت از سيم را به صورت دولا با انگشت هاي شست وسبابه دست چپ بگيريد وانگشت سبابه دست راست را داخل حلقه حاصل از خميدگي سيم قرار دهيد و آن را بپيچانيد. براي انجام اين كار دست راست بايد طوري عمل كند كه هر دو رشته سيم خوب به هم پيچيده شوند تا كوك بيشتر ثابت بماند ( اگر فقط يك سيم به دور سيم ديگر بپيچد ، گره محكم نخواهد شد و باز مي شود. هنگام پيچيدن سر سيم ديگر بايد آزاد باشد). پس از آن كه يك سر سيم پيچيده شد، سر ديگر را از داخل سيم بند رد كنيد ، گره مختصري به همان صورت بزنيد، گوشي ساز را داخل حلقه سيم نماييد و آن را ابتدا در طرفين گوشي ، وپس از محكم شدن در جهت چپ روي قسمت عمودي گوشي بپيچيد. بعد سر ديگر سيم را به سيم گير وصل كنيد و با چرخاندن گوشي به طرف چپ صداي دلخواه را انتخاب كنيد. به طور معمول ، سيم اول سه تار نسبت به دياپازون (سي بمل يا لا) و هنگام همراهي با سازهاي ديگر مطابق با (دو) دياپازون كوك مي شود. سيم دوم ، فاصله چهارم ، درست پايين تر از سم اول (سل) كوك مي شود. ضمنا سيم دوم از قديم معمولا براي اجراي دستگاه راست پنجگاه ، (فا) كوك مي شده است. سيم سوم و چهارم معمولا به صورت اكتاو و با فواصل ديگر نسبت به هم كوك مي شوند.لازم به يادآوري است كه سيم سوم هم صدا با سيم اول ، وسيم چهارم يك اكتاو بم تر كوك مي شوند. در بعضي دستگاهها يا آوازها سيم سوم و چهارم ، (دو) و در بعضي ديگر مانند شور (سل) ، سيم سوم (دو) و سيم چهارم (فا) و در سه گاه ، به ترتيب سيم سوم ، (لا كرون) و هم صدا با پرده اول سيم (سل) و سيم چهارم (فا) كوك مي شوند. بعضي از كوك هاي ديگر بنا به اهميت نت هاي خاص دستگاهها يا آوازها به ابتكار نوازنده انتخاب مي شوند. ابتدا جاي پرده هاي قبلي را علامت گذاري نماييد. بعد پرده هاي كهنه را قطع و روي دسته را با پارچه اي كه انكي مرطوب است تمييز كنيد. پرده اي كه از جنس زه است بايد با قطر متوسط انتخاب شود. پس از قطع پرده براي اندازه هاي مناسب سه تايي يا چهارتايي آنها را به ترتيب زير ببنديد(قبل از بستن ، پرده را با پارچه اي كه كمي نم دارد مرطوب كنيد): پرده هاي سه تار: سه تار معمولا 25 پرده دارد كه به صورت سه تايي يا چهارتايي روي دسته بسته مي شوند. مبناي پرده بندي سه تار و تار از قديم بر اساس فواصل دستگاه شور(سل) تنظيم مي شده و پرده هاي اصلي چهارتايي و بقيه سه تايي بسته مي شده است. ترتيب قرار گرفتن پرده ها روي دسته از بم به زير:(به ترتيب نام نت ها روي سيم اول) 1- ركرن چهارلا 2- ر چهارلا 3- مي بمل چهارلا 4- مي كرون سه لا 5- مي چهارلا 6- فا چهارلا 7- فا سري سه لا 8- سل كرن سه لا 9- سل چهارلا 10- لا بمل سه لا يا چهارلا 11- لا كرن چهارلا 12- لا سه لا 13- سي بمل چهارلا 14- سي كرن سه لا 15- سي سه لا 16- دو چهارلا 17- ركرن سه لا يا چهارلا 18- ر چهارلا 19- مي بمل چهارلا 20- مي كرن سه لا 21- مي سه لا 22- فا چهارلا 23- فا ديز سه لا 24- سل چهارلا 25- لا بمل سه لا
+
نوشته شده در چهارشنبه بیست و چهارم بهمن 1386ساعت 14:39 توسط كاوه باقری
|
|
 |
