زنده ياد استاد اسماعيل اديب خوانساري ، قسمت دوم :

 از جمله دوستان اديب مرتضي خان محجوبي نوازنده بي بديل پيانوي ايراني، موسي خان معروفي كه سبب آموختن ساز سه تار اديب گرديدو رضا روان بخش كه سبب آشنايي اديب با تنبك نوازي وريتم گرديد . از سال 1304 به بعد كه كار ضبط صفحات گرامافون 78 دور رونق يافت از اديب جوان نيز كه در محافل ادبي شهرت فراوان يافته بود براي ضبط صدايش دعوت شد و درطي سالهاي متمادي كمپاني هاي آلماني و انگليسي از او صفحه ضبط كردند . اين صفحات بيشتر آواز وبه همراه سازهايي چون پيانوي مرتضي خان محجوبي و تار موسي خان معروفي و ويلون پرويز ياحقي بود و اديب را به همراه قمرالملوك وزيري ورضاقلي خان ظلي وتاج اصفهاني به عنوان صادقترين راويان موسيقي ايراني شناخته شدند . در سال 1310 هجري شمسي صفحاتي با تار عبدالحسين برازنده كه از شاگردان مكتب درويش بود ضبط كرد كه از آن جمله صفحه بيات اصفهان كه در گام سل خوانده است . جمعا حدود هفتاد صفحه از صداي گرم و پور شور وي ضبط شد ونام اديب خوانساري همه جا در محفل ذوق وهنر بر سر زبانها افتاد . بسياري از صفحات اديب با مطلع اشعاري كه خوانده شهرت يافته اند از جمله حسنت به اتفاق ملاحت جهان گرفت در سه گاه يا خوفتن عاشق يكي است بر سر ديبا و خارخوشتر از دوران عشق ايام نيست در نوا يا زلف بر باد مده تا ندهي بر بادم آواز كرد بيات همراه با ويلون حسين ياحقي كه بارها الگوي تقليد واقتباس خوانندگان بعدي از جمله غلامحسين بنان بنا به تصريح خود وي قرار گرفته است .

 داريوش پير نياكان نقل مي كند: مرحوم اديب ساليان سال با راديو همكاري داشته وحتي در آنجا كلاسي هم دايركرده بودند كه خوانندگان جواني كه مي‌آمدند راديو واز صداي خوبي برخوردار بودند وپيش اديب خوانساري كار مي‌كردند از جمله محمودي خوانساري است كه پيش اديب كار كرده وبعدها خانم هنگامه اخوان كه پيش ايشان كار كرده وخيلي هاي ديگه كه ما به اسم آنها بسنده مي‌كنيم.

اديب از سال 1303 تا سال 1309 گاه در اصفهان گاه در تهران به سر مي‌برد . در سال 1309 وارد خدمات دولتي شد وكار اداري خود را از 16 مهرماه 1309 در بلديه تهران كه همان شهرداري امروزيست آغاز كرد . وي كماكان فعاليتهاي هنري خود را از جمله ضبط صفحه ، كنسرت در تهران و شهرستانها دنبال مي‌كرد . حشرو نشر دائم با اهل موسيقي وهمكاري صميمانه اديب با اسماعيل مهرتاش موجب تاسيس جامعه در سال 1305 گرديد واديب بارها در سالهاي اول تاسيس در اين جامعه آوازهايي چون ليلي و مجنون را اجرا نمودومورد استقبال فراوان قرار گرفت و اين جامعه با همكاري اديب ، صبا و چند هنر مند ديگر تا سالهاي آخر دهه 1320 رونق ورواج داشت .

 داريوش پير نياكان : و من خودم هم خدمت مرحوم اديب رسيده‌ بودم . ياد دارم اولين باري كه آزموني گذاشته شده بود كه بعد از اولين روزهاي انقلاب بود ، در راديو شورايي تشكيل شده بود كه  براي نوازنده گان درجه هنري براي گرفتن حقوق و حكم حقوقي صادر كنند يك آزموني گذاشتند كه در آن شورا ياد دارم كه مرحوم جواد معروفي ، مرحوم اديب ، مرحوم بهاري ، مرحوم تجويدي و يكي دو نفر ديگه كه الان خاطرم نيست حضور داشتند.كه آنجا من اولين بار خدمت مرحوم اديب رسيدم ، اين مطلب كه عرض مي‌كنم  مربوط به سال 58 است . همان جا هم گفتند كه چي مي‌خواهي بزني كه من گفتم كه راست پنجگاه مي‌زنم گفت مگه راست پنچگاه هم بلد هستي گفتم اگه اجازه بدين مي‌زنم وشروع كردم به راست پنجگاه زدن بعد ايشان يك پنچگاهي خواند گفت اين را با ساز جواب بده ببينم ومن هم دوباره زدم براشون خيلي خوشحال شد و شروع كرد به تشويق بنده و خوب من در سن خيلي جواني بودم و گفت كه من خيلي خوش حالم كه در بين جوانها كساني هستند كه راست پنجگاه را بلدند چون اينها دستگاههايي است كه امروزه من از نوازنده گان نمي‌شنوم و بسيار ما را تشويق كردند و بعدها هم چند بار ايشان را زيارت كردم بسيار مرد مهربان و نازنيني بودند و هر دفعه كه من خدمت ايشان رسيدم جز تشويق و راهنمايي از ايشان نديدم .

 دكتر شاهين فرهت : اديب خوانساري الان كارهايي كه من خود از ايشان دارم با مرحوم عبادي خيلي كار مي‌كردند با مرتضي محجوبي و با خالدي و با نوازندگان هم عصرشان همكاري داشتند . هيچ وقت ياد ندارم كه با نوازنده درجه دو و سه و غير معروف كار ضبط كرده باشه .

اديب از دوستداران و هواداران عارف قزويني بود و به روح وطن پرست عارف عشق مي‌ورزيد وبه مناسبت اين اسطوره عشق به ايران و ايراني كنسرت باشكوهي به ياد و بزرگداشت عارف برگذار نمود كه به نام يك شب به ياد عارف استقبال فراواني از آن شد . اديب در آن شب اشعار متعددي از عارف خواند از جمله شعري كه عارف در سال 1293 شمسي دراوايل جنگ جهاني اول در شب 28 ذيحجه در آواز ابوعطا خوانده بود، روحش شاد.

"برگرفته از برنامه آواي ايراني با كمي دخل وتصرف"

 

+ نوشته شده در  شنبه سیزدهم بهمن 1386ساعت 14:18  توسط كاوه باقری  |