نام آلبوم :  ساز قصه گو 

دستگاه :  ساز قصه گو: سه گاه

کنسرت بزرگداشت حافظ: شور

خواننده :  محمد رضا شجریان 

سرپرست گروه :  استاد فرامرز پایور 

همنوازان : 

فرامرز پایور سنتور 

هوشنگ ظریف تار

محمد دلنوازی تار 

حسن ناهید نی 

مجتبی میرزاده ویلن 

فرهاد پور ویلن 

پروین صالح ویلن آلتو 

پروین شکالور ویلن آلتو 

منوچهری بربط 

محمد اسماعیلی تنبک 

تار :  داریوش پیر نیاکان 

1. مقدمه سه گاه ساخته استاد فرامرز پایور   3:42 

2. آواز وسنتور در آمد سه گاه- زابل   9:16 

3. قطعه ضربی سنتور     1:59 

4. آواز وسنتور مویه غزل حافظ 4:45 

5. سازوآواز مخالف- مغلوب- فرود و جامه دران غزل حافظ 7:51 

6. تصنیف" ساز قصه گو" ساخته استاد فرامرز پایور کلام آذر 10:44 

7. رنگ سه گاه ساخته استاد فرامرز پایور   1:41 

8. تکنوازی سه تار     2:32 

9. قطعه ضربی ( پیش درآمد شور) ساخته ی پیرنیاکان   5:27 

10. سازوآواز در آمد شور( فرازهای اول و دوم)-حجاز- اوج- فرود غزل حافظ 10:37 

11. ادامه سازوآواز سلمک- قرچه- رضوی- حسینی- سلمک و فرود غزل حافظ 5:59 

12. تصنیف"شیدای گیتی" ساخته ی شجریان غزل حافظ 4:21 

Total Time  :  68:53 

مسترینگ و تدوین دیجیتال :  استودیو بل/ ریموند موسسیان ، همایون شجریان 

طرح :  مژگان شجریان

از اینجا دانلود کنید

نام آلبوم :  آسمان عشق

دستگاه :  سه گاه

اجرا :  مهر 1370

خواننده :  محمد رضا شجریان 

همنوازان گروه آوا : 

داریوش پیر نیاکان  تار

جمشید عندلیبی نی

مسعود شناسا سنتور

محمد فیروزی بربط

سعید فرج پوری کمانچه-غژک

همایون شجریان تمبک

1. پیش درآمد و چهار مضراب ساخته  پیر نیاکان 9:09

7. تصنیف آسمان عشق( شعرمولانا) ساخته شجریان 7:10

صدابردار :  حسن عسگری

مسترینگ و تدوین دیجیتال :  اتودیو بل/ ریموند موسسیان،همایون شجریان

طرح :  مژگان شجریان

از اينجا دانلود كنيد

آموزش دانلود از rapidshare

اسرار عشق ، مايه اصفهان

كنسرت سيزدهم ، بهمن ماه ۱۳۸۶

همايون شجريان و گروه دستان

آهنگساز سعيد فرج پوري

از اينجا دانلود كنيد

1- تئوري موسيقي

 موسيقي از دو بخش  نظري و عملي تشكيل شده است. دانستن آنچه مي نوازيم يا مي شنويم همان اندازه مهم است كه در هنگام صحبت كردن بايد مفهوم كلمات يا جملات را بدانيم. يك نوازنده خوب اگر نتواند مطالبي كه مورد استفاده قرار مي دهد را تجزيه و تحليل كند، به يك مجري بدون علم و دانش تبديل مي شود و با كسي كه از لحاظ تئوري موسيقي آگاهي دارد و نوازندگي را خوب مي داند، قابل مقايسه نيست. شعر گفتن بدون دانستن دستور زبان ممكن است ولي در جايي محدود مي گردد. نواختن و آهنگسازي نيز چنين است. پس چه بهتر كه به موازات نواختن ساز، از تئوري موسيقي نيز آگاهي داشته باشيم. در اين جا به نكاتي اشاره مي كنيم كه در موسيقي ايراني مورد استفاده قرار مي گيرند و پس از آن به تئوري موسيقي به صورت كامل مي پردازيم.

سه تار

شكل ظاهری آن مانند تار است. با اين تفاوت كه شكم آن يك قسمتی، گلابی شكل و كوچكتر است، سطح روی كاسه سه تار نيز چوبی است؛ سه تار امروزی چهار سيم دارد. خرك سه تار كوتاه تر از خرك تار بوده و دسته آن نيز ازدسته تار نازكتر است. سه تار فاقد «جعبه گوشی» است و گوشی های چهارگانه آن، دو عدد در سطح جلويي انتهای دسته (سرساز) و دوتای ديگر درسطح جانبی چپ (درهنگام نواختن درسطح بالايی) كار گذاشته شده اند.

در پی دل‌نگرانی‌های شما عزیزان بر آن شدیم تا هرچند کوتاه پیامی از ایشان را برای شما علاقه‌مندان تهیه نماییم.

برای مشاهده پیام استاد شجریان اینجا کلیک کنید.

برای دریافت فایل با حجم کمتر اینجا کلیک کنید.

استاد محمدرضا شجریان در سلامت کامل هستند و سپاسگزار همه کسانی که جویای حالشان شده‌اند.

روابط عمومی شرکت فرهنگی و هنری دل آواز اعلام کرد استاد شجریان که به علت ناراحتی ریوی یکشنبه 21 بهمن در بیمارستان کسری در تهران بستری شده بودند؛ پس از انجام معالجات پزشکی به بخش منتقل شده و در حال حاضر، حال عمومی ایشان  خوب و در سلامت کامل هستند و بزودی نیز از بیمارستان مرخص خواهند شد.

استاد شجریان امروز صبح نیز از همه کسانی‌که به صورت حضوری و تلفنی جویای حالشان شدند، سپاسگزاری کردند.

روابط عمومی دل آواز همچنین اعلام کرد استاد بزودی برنامه آتی  کنسرت‌هایشان را هم  به اطلاع علاقه‌مندان خواهند رساند.

منبع:دل آواز

سرگذشت موسیقی

واژه ی «موسیقی»، یا «موزیک» که گاهی در ادبیات فارسی از آن با «موسیقار» نیز یاد شده است واژهای یونانی است، که پس از ترجمه ی کتابهای علمی یونانی به زبان عربی، در این زبان داخل شد، و چون بیشتر نویسندگان این کتابها ایرانی بودند، البته در زبان فارسی هم گاهی به همانگونه به کار گرفته می شد. تا آنکه امروز هم آن را به رسمیت شناخته اند و در نوشته ها و گفتارها به کار می برند.این واژه از ریشه ی لاتین «Musa» گرفته شده است که فرشته ی هنر و دانش و الهه ی نغمه و سرود است.

 همایون شجریان از کودکی همراه پدر در کنار بزرگان موسیقی ایران بوده . و با آنان بر روی صحنه های بیشماری خوش درخشیده است. ولی این بار سمت و سوئی دیگر یافته و چهره دیگری را از خود به نمایش گزارده. گروه دستان یکی از نادر ترین گروه های موسیقی ایران است که وقتی به تماشای کارشان مینشینی از مجموعه گروه یک صدا میشنوی و یک کار گروهی ناب را میبینی حتی زمانی که اعضای گروه به تک نوازی میپردازند ویا نوازندگان کوبه ئی های گروه فقط ریتم های زیبا وپیچیده ملودیک را بنمایش میگذارند.هر گز به جز دستان حس نخواهی کرد .و اکنون هر چه از همکاری همایون شجریان با دستان بیشتر میگذرد او نیز همنواتر با دستان میخواند ویک کار گروهی خالص را بنمایش میگذارد.در انتهای کنسرت زمانی که تصنیف وطن اجرا میشد جمعیت حاضر در سالن در حالی که دست بر روی قلب هایشان نهاده بودند هماوای هنرمندان  بیاد وطن خواندند کنسرت لندن یکی از بهترین کنسرت های دهه اخیر بود که شاهد آن بودیم.

گفتنی است:
از دیماه همایون شجریان و گروه دستان شروع به تمرین در تهران و اجرای کنسرت در اروپا نمودند. کار این گروه فقط اجرای این کنسرت ها نبوده . در تهران علاوه بر تمرین و شرکت در مصاحبه های رادیوئی (مصاحبه حمید متبسم و حسین بهروزی نیا با رادیو پیام که متن یکی از انها بر روی سایت موجود است). گروه دستان دو سی دی با خوانندگی سالار عقیلی ضبط نمود که یکی از افرینش های ارشد طهماسبی نوازنده ومدرس تار  بنام سعدی نامه که نوروز امسال به بازار عرضه میشود و دیگری نغمه های حمید متبسم همراه کلام شفیعی کد کنی بخوان بنام گل سرخ در چهارکاه و همایون است. ذر فاصله کوتاه بین کنسرت های ایتالیا و فرانک فورت حمید متبسم کلاس های تار و سه تار در هلند را با هنر جویانش برگزار نمود در گوتنبرگ ورک شاپ دانشکده موسیقی را اعضای گروه بر گزار نموده و بدیدار با اعضای ارکستر سنفونیک پر داختند. حسین بهروزی نیا و سعید فرج پوری در تدارک برگذاری تور استاد شجریان در امریکای شمالی در ماه می 2008 هستند.

منبع : دل آواز

منبع:دل آواز

 زنده ياد استاد اسماعيل اديب خوانساري ، قسمت دوم :

 از جمله دوستان اديب مرتضي خان محجوبي نوازنده بي بديل پيانوي ايراني، موسي خان معروفي كه سبب آموختن ساز سه تار اديب گرديدو رضا روان بخش كه سبب آشنايي اديب با تنبك نوازي وريتم گرديد . از سال 1304 به بعد كه كار ضبط صفحات گرامافون 78 دور رونق يافت از اديب جوان نيز كه در محافل ادبي شهرت فراوان يافته بود براي ضبط صدايش دعوت شد و درطي سالهاي متمادي كمپاني هاي آلماني و انگليسي از او صفحه ضبط كردند . اين صفحات بيشتر آواز وبه همراه سازهايي چون پيانوي مرتضي خان محجوبي و تار موسي خان معروفي و ويلون پرويز ياحقي بود و اديب را به همراه قمرالملوك وزيري ورضاقلي خان ظلي وتاج اصفهاني به عنوان صادقترين راويان موسيقي ايراني شناخته شدند . در سال 1310 هجري شمسي صفحاتي با تار عبدالحسين برازنده كه از شاگردان مكتب درويش بود ضبط كرد كه از آن جمله صفحه بيات اصفهان كه در گام سل خوانده است . جمعا حدود هفتاد صفحه از صداي گرم و پور شور وي ضبط شد ونام اديب خوانساري همه جا در محفل ذوق وهنر بر سر زبانها افتاد . بسياري از صفحات اديب با مطلع اشعاري كه خوانده شهرت يافته اند از جمله حسنت به اتفاق ملاحت جهان گرفت در سه گاه يا خوفتن عاشق يكي است بر سر ديبا و خارخوشتر از دوران عشق ايام نيست در نوا يا زلف بر باد مده تا ندهي بر بادم آواز كرد بيات همراه با ويلون حسين ياحقي كه بارها الگوي تقليد واقتباس خوانندگان بعدي از جمله غلامحسين بنان بنا به تصريح خود وي قرار گرفته است .

 داريوش پير نياكان نقل مي كند: مرحوم اديب ساليان سال با راديو همكاري داشته وحتي در آنجا كلاسي هم دايركرده بودند كه خوانندگان جواني كه مي‌آمدند راديو واز صداي خوبي برخوردار بودند وپيش اديب خوانساري كار مي‌كردند از جمله محمودي خوانساري است كه پيش اديب كار كرده وبعدها خانم هنگامه اخوان كه پيش ايشان كار كرده وخيلي هاي ديگه كه ما به اسم آنها بسنده مي‌كنيم.

اديب از سال 1303 تا سال 1309 گاه در اصفهان گاه در تهران به سر مي‌برد . در سال 1309 وارد خدمات دولتي شد وكار اداري خود را از 16 مهرماه 1309 در بلديه تهران كه همان شهرداري امروزيست آغاز كرد . وي كماكان فعاليتهاي هنري خود را از جمله ضبط صفحه ، كنسرت در تهران و شهرستانها دنبال مي‌كرد . حشرو نشر دائم با اهل موسيقي وهمكاري صميمانه اديب با اسماعيل مهرتاش موجب تاسيس جامعه در سال 1305 گرديد واديب بارها در سالهاي اول تاسيس در اين جامعه آوازهايي چون ليلي و مجنون را اجرا نمودومورد استقبال فراوان قرار گرفت و اين جامعه با همكاري اديب ، صبا و چند هنر مند ديگر تا سالهاي آخر دهه 1320 رونق ورواج داشت .

 داريوش پير نياكان : و من خودم هم خدمت مرحوم اديب رسيده‌ بودم . ياد دارم اولين باري كه آزموني گذاشته شده بود كه بعد از اولين روزهاي انقلاب بود ، در راديو شورايي تشكيل شده بود كه  براي نوازنده گان درجه هنري براي گرفتن حقوق و حكم حقوقي صادر كنند يك آزموني گذاشتند كه در آن شورا ياد دارم كه مرحوم جواد معروفي ، مرحوم اديب ، مرحوم بهاري ، مرحوم تجويدي و يكي دو نفر ديگه كه الان خاطرم نيست حضور داشتند.كه آنجا من اولين بار خدمت مرحوم اديب رسيدم ، اين مطلب كه عرض مي‌كنم  مربوط به سال 58 است . همان جا هم گفتند كه چي مي‌خواهي بزني كه من گفتم كه راست پنجگاه مي‌زنم گفت مگه راست پنچگاه هم بلد هستي گفتم اگه اجازه بدين مي‌زنم وشروع كردم به راست پنجگاه زدن بعد ايشان يك پنچگاهي خواند گفت اين را با ساز جواب بده ببينم ومن هم دوباره زدم براشون خيلي خوشحال شد و شروع كرد به تشويق بنده و خوب من در سن خيلي جواني بودم و گفت كه من خيلي خوش حالم كه در بين جوانها كساني هستند كه راست پنجگاه را بلدند چون اينها دستگاههايي است كه امروزه من از نوازنده گان نمي‌شنوم و بسيار ما را تشويق كردند و بعدها هم چند بار ايشان را زيارت كردم بسيار مرد مهربان و نازنيني بودند و هر دفعه كه من خدمت ايشان رسيدم جز تشويق و راهنمايي از ايشان نديدم .

 دكتر شاهين فرهت : اديب خوانساري الان كارهايي كه من خود از ايشان دارم با مرحوم عبادي خيلي كار مي‌كردند با مرتضي محجوبي و با خالدي و با نوازندگان هم عصرشان همكاري داشتند . هيچ وقت ياد ندارم كه با نوازنده درجه دو و سه و غير معروف كار ضبط كرده باشه .

اديب از دوستداران و هواداران عارف قزويني بود و به روح وطن پرست عارف عشق مي‌ورزيد وبه مناسبت اين اسطوره عشق به ايران و ايراني كنسرت باشكوهي به ياد و بزرگداشت عارف برگذار نمود كه به نام يك شب به ياد عارف استقبال فراواني از آن شد . اديب در آن شب اشعار متعددي از عارف خواند از جمله شعري كه عارف در سال 1293 شمسي دراوايل جنگ جهاني اول در شب 28 ذيحجه در آواز ابوعطا خوانده بود، روحش شاد.

"برگرفته از برنامه آواي ايراني با كمي دخل وتصرف"

منبع: دل آواز

کمانچه

این ساز جز دسته سازهای زهی است و دارای 4 سیم می‌‌باشد. این سیم‌ها به موازات تمام طول ساز امتداد دارد و صدای آن خیلی خوش و جذاب می‌‌باشد ولی کمی به اصطلاح تو دماغی.

کاسه صوتی این ساز از چوب توت است که با برش‌های از عاج تزیین شده است.

معمولاً از زیر شیطانک کمانچه تا زیر دهانه کاسه در کمانچه‌های پشت بسته 28/5 و در کمانچه‌های پشت باز 31 سانتی متر است که این اندازه‌ها در کمانچه‌های نقاط مختلف کشور نسبی هستند ترکیب صدایی کمانچه آن را از نوع سازهای زیر صدا قرار داده البته در کمانچه‌های آلتو یت باس صدا نسبتاً یک اکتاو بم تر است در قدیم کمانچه را ستار پارسی میگفتند کمانچه را معمولاً با دو کوک چپ و راست کوک می‌کنند چپ کوک معمولاً برای همراهی با خوانندگان زیر صدا (عمدتاً خانمها) و راست کوک معمولاً برای همراهی و جواب آواز بم صداها (عمدتاً آقایان) البته تمامی مطالب گفته شده نسبی هستند مثلاً در بعضی نقاط ایران ممکن است طول دسته کمانچه به 35 سانت هم برسد .

پیشینه کمانچه در ایران به پیش از اسلام می‌‌رسد و در نواحی بلوچستان به نام غژک یا غیچک نامیده می‌شود ولی شمار سیم‌های آن از کمانچه بیشتر است.

نوازندگان مطرح حال حاضر اين ساز عبارت‌اند از اردشیر کامکار، داود گنجه‌ای، کيهان کلهر، سعيد فرج پوري، علی اکبر شکارچی، فرج علیپور، هادی منتظری وسینا جهان آبادی.

کمانچه با صدای تو دماغی مربوط به سبک قدیم این ساز و در واقع شیوهٔ کمانچه نوازی استاد اصغر بهاری است. اما امروز غیر از این سبک شیوهٔ کمانچه نوازی نوین هم وجود دارد که کیهان کلهر آن را بارورتر کرده.

در دایره المعارف فارسی ج 2 ذیل کمانچه آمده است: از سازهای زهی قدیم ایران و در واقع نوع تکامل یافته رباب، کاسه گرد و پایه آهنی دارد و مانند تار و ویولن سیمهای آن را با گوشی محکم و کوک می‌کنند، کمانی که با آن کمانچه را می نوازند کمانه نام دارد و همان است که در ویولن کلمه فرانسوی آرشه به معنی کمان کوچک جای آن را گرفته است.

شادروان خالقی در کتاب سرگذشت موسیقی ایران، کمانچه را تکامل یافته رباب می نامد: ساز اخیر رباب که اول دو سیم داشته و بعدها یک سیم دیگر به آن اضافه شده است و با کمانه به صدا در می آمده و همان است که ما امروز کمانچه می‌گوییم. و به همین جا اضافه می‌کند از دوره صفویه به بعد کمانچه یکی از ارکان موسیقی ایران به شمار آمده است. قسمت اصلی کمانچه کاسه آن است که به صورتهای مختلف ساخته می‌شود. کاسه کمانچه هنوز از نظر جنس چوب، اندازه‌ها و شکل یکسان و تثبیت شده نیست. از نظر شکل، کاسه‌ها را به صورت کروی یا مخروط ناقص درست می‌کنند. کاسه‌هایی که به شکل مخروط ناقص هستند اکثرا پشت باز ساخته می‌شوند. استفاده از این کمانچه‌ها در قسمت‌های مرکزی ایران به خصوص در لرستان متداول است. این کمانچه‌ها صدایی پر قدرت و شفاف دارند و چون کاسهٔ سبک دارند، اجرای قطعاتی که نیاز به چرخیدن سریع کمانچه دارد بر روی این کمانچه‌ها آسانتر است و این امتیازی است برای این نوع کمانچه. این کمانچه‌ها اغلب سه سیم دارند ولی این روزها به تدریج دارای چهار سیم می‌شوند. کمانچه‌های پشت باز معمولاً از چوب توت و به صورت یک تکه ساخته می‌شوند. کاسه‌های کروی به دو صورت یک تکه و ترکه‌ای هستند، در کمانچه‌های ترکه‌ای کاسه از به هم چسبیدن ترکه‌هایی که در روی قالب خم شده‌اند ساخته می‌شود. ضخامت این کاسه‌ها کم است و به همین دلیل کاسه سبک است و چرخیدن کمانچه به سهولت صورت می‌گیرد. کاسه‌های یک تکه از چوبهای مختلف ،معمولاً از گردو خراطی می‌شود. وزن کاسه از کاسه‌های ترکه‌ای بیشتر و چرخش کمانچه تا حدی مشکل است.صدای این نوع کمانچه‌ها زیاد مطلوب نیست، کمانچه‌هایی ساخته می‌شود که تقریباً کروی است و از چوب توت به صورت دو تکه ساخته می‌شود، این کمانچه‌ها چون دست باز هستند در تنظیم شکل و ضخامت و اندازه‌های دهانه کمانچه دقت بیشتری دارند و خوش صدا هستند.

 قطر بیرونی کاسه کمانچه موسیقی سنتی معمولاً 20 سانتی متر است، در حالی که در مناطق مختلف ایران اندازه کاسه کمانچه متفاوت است، ترکمنها کمانچه با کاسه‌های بسیار کوچک می سازند. در نقاط دیگر دنیا نیز که سازهایی شبیه به کمانچه ما دارند کاسه‌ها کوچک و غالبا از پوست نارگیل ساخته می‌شود. دسته کمانچه بر خلاف کاسه تقریباً در یک شکل ساخته می‌شود. جنس دسته از چوب گردوو شکل آن مخروط ناقص و قطر آن در شیطانک 37 میلی متر و در محل اتصال به کاسه 31 میلی متر است. طول دسته کمانچه 31 سانتی متر است. در گذشته کمانچه دارای سه سیم بوده است، گاهی دو سیم اول و دوم مضاعف انداخته می شد و احتمالاً در تبعیت از ویولن به چهار سیم تبدیل شده است. بنابراین چهار سیم و در نتیجه چهار گوشی بر روی دسته کمانچه قرار می‌گیرد، و این سیمها پس از رد شدن از روی شیطانک و عبور از روی دسته و کاسه به سیم گیر وصل می‌شوند. بر روی دهانه کمانچه پوست کشیده می‌شود و این پوست معمولاً پوست دل گاو، پوست ماهی، پوست آهو و غیره می‌تواند باشد. خرک بر روی پوست قرار می‌گیرد و سیم‌ها با فشار خرک را به پوست می چسبانند. کمانچه به وسیله یک پایه که در قسمت سیم گیر به کاسه وصل شده است، روی پای نوازنده قرار می‌گیرد. آرشه کمانچه، که اسم اولیه اش کمانه بوده است، تشکیل شده است از یک چوب که از یک طرف انحنا دارد با بلندی 60 سانتی متر و موی دم اسب. موی آرشه کمانچه بر خلاف سازهای زهی غربی بر روی چوب محکم کشیده نمی‌شود، بلکه نوازنده است که به هنگان نوازندگی به تناسب احساس فسار را بر روی سیم تغییر می دهد. چگونگی صدای کمانچه به عواملی بستگی دارد که بعضی از آنها از این قرارند: جنس چوب، ضخامت در نقاط مختلف کاسه، شکل کاسه، اندازه‌های کاسه، چگونگی سطح کاسه از نظر تراش، نوع و ضخامت پوست، جنس و شکل و اندازه و محل قرار گرفتن خرک، چگونگی شیطانک، جنس سیم، زاویه اتصال دسته به کاسه. برای ساختن کمانچه‌ای با صدای دلخواه ضمن در نظر داشتن عواملی که گفته شد سالها تجربه لازم است.